Pak Nuksan Sahay Yojana Gujarat । ગુજરાત રાજ્યમાં ગત ઓક્ટોબર 2025 દરમિયાન પડેલા કમોસમી વરસાદ અને માવઠાના કારણે ખેડૂત મિત્રો પર ભારે આર્થિક સંકટ આવી પડ્યું. અનેક વિસ્તારોમાં પાકો બરબાદ થયા, જમીનમાં પાણી ભરાવાની સમસ્યા ઉભી થઈ અને ખેતીનું આખું વર્ષ બરબાદ થવાના કગાર ઉપર આવી ગયું. આવી મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં ગુજરાત સરકાર દ્વારા ખેડૂતોને સહારો આપવાનો મહત્ત્વનો નિર્ણય લેવાયો અને રૂ. 10,000 કરોડનું વિશાળ કૃષિ રાહત પેકેજ જાહેર કરવામાં આવ્યું.
આ યોજના હેઠળ રાજ્યના તમામ પિયત, બિનપિયત તથા બહુવર્ષાયુ પાકોને સમાન રીતે સહાય આપવામાં આવશે અને ખેડૂત મિત્રો સુધી ન્યાય પહોંચે એ માટે ખાસ વ્યવસ્થાઓ કરવામાં આવી છે. ચાલો હવે આ પેકેજ વિશે એક-એક મુદ્દે વિગતવાર સમજીએ.
પાક નુકસાન સહાય યોજના યોજના શું છે?
પાક નુકસાન સહાય યોજના એ ગુજરાત સરકાર દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી એક ખાસ રાહત યોજના છે, જે તે તમામ ખેડૂતોને આર્થિક મદદ આપે છે જેમણે કમોસમી વરસાદ, માવઠું, વાવાઝોડું, પૂર કે અન્ય કુદરતી આફતોને કારણે પાકમાં ગંભીર નુકસાન વેઠ્યું હોય. આ યોજના કોઈ સામાન્ય સહાય નથી, પરંતુ ખેડૂતો માટે જીવનરક્ષક સ્વરૂપની મદદ છે, કારણ કે ખેતી તેમનો મુખ્ય આવકનો સ્ત્રોત છે. જ્યારે પાક નષ્ટ થાય છે ત્યારે ખેડૂત પરિવાર પર આર્થિક તેમજ માનસિક બંને રીતે ભાર સર્જાય છે. આવી પરિસ્થિતિમાં સરકારે સમયસર નિર્ણય લઈને આ યોજના શરૂ કરી છે જેથી ખેડૂત મિત્રો ફરીથી ખેતીનું નવું ચક્ર શરૂ કરી શકે અને તેમના જીવનમાં સ્થિરતા આવી શકે.
યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય
આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય છે— કુદરતી આફતના કારણે નુકસાન વેઠેલા ખેડૂત મિત્રોને તાત્કાલિક આર્થિક રાહત પૂરી પાડવી. ખેતી એ એવું ક્ષેત્ર છે જે સંપૂર્ણ રીતે પ્રકૃતિ પર આધારિત છે. વરસાદ ઓછો કે વધારે પડ્યો, બરફ, ગોળા, પવન, માવઠું અથવા વાવાઝોડું આવ્યું તો પાક તરત જ નષ્ટ થઈ જતો હોય છે. તે સમયમાં ખેડૂતોને બેંક લોન, ખાતર-બીજના ખર્ચા, જમીન ભાડા અને ઘરખર્ચની ચિંતા સાથે મોટી આર્થિક તકલીફનો સામનો કરવો પડે છે. તેથી આ યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય ખેડૂતોને મુશ્કેલી સમયે મદદરૂપ થવાનો છે, જેથી તેઓ ખેતીમાં ફરીથી રોકાણ કરી શકે અને આગામી સીઝન માટે તૈયાર થઈ શકે.
યોજનાના મુખ્ય લક્ષ્યો
આ યોજનાના કેટલાક મહત્વપૂર્ણ લક્ષ્યો નીચે મુજબ છે:
- રાજ્યના દરેક ખેડૂત સુધી સરકારની સહાય પારદર્શિતા સાથે પહોંચાડવી.
- પિયત, બિનપિયત અને બહુવર્ષાયુ તમામ પ્રકારના પાકો માટે સમાન સહાય આપવી.
- કુદરતી આફતથી થયેલા નુકસાનને ઓછું કરવા અને ખેડૂતને આર્થિક બોજમાંથી બહાર લાવવા.
- ખેડૂત મિત્રોમાં નિરાશા ન ફેલાય અને તેઓ ખેતી છોડે નહીં, એ માટે આર્થિક પ્રોત્સાહન આપવું.
- નુકસાનનું મૂલ્યાંકન ઝડપથી થઈ શકે તે માટે ટેકનોલોજી આધારિત સંસ્થા દ્વારા ઓનલાઈન અરજી પ્રક્રિયા અમલમાં મૂકવી.
યોજનાના લાભ
આ યોજનાથી ખેડૂતોને મળતા કેટલાક મહત્વપૂર્ણ લાભ નીચે મુજબ છે:
- આ યોજના અંતર્ગત હેક્ટરદીઠ રૂ. 22,000 ની સહાય આપવામાં આવશે અને બે હેક્ટર સુધી મર્યાદા રાખવામાં આવી છે. એટલે કે, એક ખેડૂતને મહત્તમ રૂ. 44,000 સુધીની સહાય મળશે. જો કોઈ ખેડૂતની જમીન બે હેક્ટરથી વધુ હોય, તો પણ તેને વધુમાં વધુ એટલી જ રકમ મળશે.
- જ્યાં જમીન ઓછું હોય એવા ખેડૂતોને પણ ઓછામાં ઓછા રૂ. 5,000 ની ગેરંટી સહાય મળશે.
- આ યોજના અંતર્ગત પિયત, બિનપિયત, શાકભાજી, કેશ ક્રોપ, અનાજ, દાળ, તેલબિયાં તમામ પાકોને સમાન સહાય મળે છે.
- આ યોજના સમગ્ર રાજ્યમાં કુલ 33 જિલ્લાઓ, 251 તાલુકાઓ અને 16,500 ગામોને આવરી લે છે.
યોજના માટે પાત્રતા
આ યોજના દરેક ખેડૂતના હિત માટે છે, પરંતુ કેટલીક કાયદેસરની શરતો પણ છે જેને અનુસરવી પડે છે.
- અરજદાર તે જિલ્લામાં રહેતો ખેડૂત હોવો જોઈએ જ્યાં પાક નુકસાન જાહેર થયું છે.
- ખેડૂતના નામે જમીનની 7/12, 8અ જેવી જમીનદસ્તાવેજી પુરાવા હોવા જરૂરી છે.
- પાક સાચે વાવેલો હોવો જોઈએ અને વાવેતરનો દાખલો (ફોર્મ નંબર 8અ અથવા તલાટીશ્રીની સહીવાળો દાખલો) હોવો અનિવાર્ય છે.
- સહાય માત્ર તે ખેડૂતોને મળશે જેમને પાકમાં વાસ્તવિક નુકસાન થયું છે.
- સહાય મેળવવા માટે ઓનલાઈન અરજી ફરજિયાત છે.
- ભાગીદારી જમીન હોય તો તમામ ખાતેદારોની સંમતિ (No Objection) જરૂરી છે.
અરજી પ્રક્રિયા
- આ યોજનામાં અરજી કરવાની આખી પ્રક્રિયા સંપૂર્ણ રીતે ઓનલાઈન છે, પરંતુ ખેડૂત મિત્રોએ પોતાની જાતે સીધી અરજી કરી શકતા નથી. સરકાર દ્વારા નક્કી કરવામાં આવ્યું છે કે અરજી માત્ર તમારા ગામની વીસીઈ/વીએલઇ, એટલે કે CSC (Common Service Center) ઓપરેટર દ્વારા જ કરવામાં આવશે.
- ખેડૂત મિત્રોએ સૌથી પહેલા પોતાના ગામના વીસીઈને જરૂરી દસ્તાવેજો સાથે મળવું. વીસીઈ તમારા દસ્તાવેજો ચકાસી ને www.krp.gujarat.gov.in વેબસાઈટ પર તમારી અરજી ભરશે. અરજદારને અરજી નંબર અને રસીદ આપવામાં આવશે જે ભાવિ ચકાસણી સમયે મદદરૂપ થશે.
- અરજી કર્યા પછી ખેડૂત મિત્રોએ તેમના બધા દસ્તાવેજો વીસીઈને જ સોંપી દેવાના છે. અરજી મંજુર થવા માટે જિલ્લામાં બનાવેલ કમિટી દસ્તાવેજોની તપાસ કરશે અને યોગ્ય હોવાનું જણાય તો સહાયની રકમ સીધી બેંક ખાતામાં જમા કરવામાં આવશે.
જરૂરી દસ્તાવેજો
અરજી કરવા માટે ગામના ખેડૂત મિત્રોને નીચેના દસ્તાવેજો જરૂરી પડશે:
- જમીનના 7/12 અને 8અ ઉતારા – ખેતી જમીનનો પુરાવો
- આધાર કાર્ડની નકલ
- બેંક પાસબુકનું પ્રથમ પાનું
- વાવેતરનો દાખલો – તલાટીશ્રીની સહીવાળો
- મોબાઈલ નંબર
- ભાગીદારી જમીન હોય તો No objection certificate (સંમતિપત્રક)
અરજી ક્યાં અને કેવી રીતે કરવી?
- આ યોજનામાં અરજી www.krp.gujarat.gov.in પર ઓનલાઈન ભરાવાની રહેશે. પરંતુ ખેડૂત ખુદ અરજી નથી કરી શકતું કારણ કે સિસ્ટમ ઓપરેશન માત્ર વીસીઈ/વીએલઇને જ આપવામાં આવ્યું છે.
- તેથી ખેડૂત મિત્રો પોતાની નજીકની ગામ પંચાયત અથવા CSC સેન્ટર પર જઈને અરજી કરાવી શકે છે. વીસીઈ તમારા વિગતો આધારે ઓનલાઈન ફોર્મ ભરશે, દસ્તાવેજો સ્કેન કરીને અપલોડ કરશે અને અંતે અરજીની પ્રિન્ટ આપશે.
- અરજીની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવા માટે સરકાર દ્વારા વેબસાઈટને સરળ અને સમજવા જેવી બનાવી છે જેથી ઓપરેટર સરળતાથી ફોર્મ ભરાવી શકે.
સહાય કઈ રીતે મળશે?
- સરકારશ્રીએ પહેલેથી જ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સહાયની રકમ સીધી ડાયરેક્ટ બેનેફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) દ્વારા ખેડૂતના બેંક ખાતામાં જમા કરવામાં આવશે. DBT દ્વારા ચુકવણી થવાને કારણે વચ્ચે કોઈ મધ્યસ્થી નથી રહેતો અને ભ્રષ્ટાચારની સંભાવના પણ રહેતી નથી.
- જો અરજદારના દસ્તાવેજો સચોટ હશે અને તપાસ કમિટી દ્વારા અરજી મંજૂર થશે તો સહાયની રકમ ટૂંક સમયમાં ખેડૂતના બેંક ખાતામાં પહોંચશે.
- સરકાર દ્વારા ચોક્કસ તારીખ જાહેર નથી પરંતુ સામાન્ય રીતે અરજી મંજુર થયા બાદ 15–30 દિવસમાં સહાય જમા થતા જોવા મળે છે.
સંપર્ક માહિતી
જ્યારે ખેડૂત મિત્રો અરજી પ્રક્રિયા દરમિયાન કોઇ સમસ્યામાં ફસાય અથવા દસ્તાવેજોની ચકાસણી બાબતે માહિતી જોઈએ ત્યારે નીચેના સ્ત્રોતોનો સંપર્ક કરી શકે છે:
- ગામ પંચાયત – વીસીઈ અથવા તલાટી
- તાલુકા કૃષિ કચેરી
- જિલ્લા કૃષિ વિભાગ
- સરકારી હેલ્પલાઇન નંબર (સરકારે જાહેર કરેલો હોય તો)
આ ઉપરાંત www.krp.gujarat.gov.in પર પણ અધિકૃત માહિતી મળી શકે છે.
ખાસ નોંધો / નોંધ લેવા જેવી વાતો
- અરજી માત્ર વીસીઈ/વીએલઇ દ્વારા જ ભરાવી શકાય છે.
- ખોટા દસ્તાવેજો કે ખોટી માહિતી આપશો તો અરજી રદ થઈ જશે.
- અરજી કર્યા પછી દસ્તાવેજો વીસીઈને જ સોંપવા ફરજિયાત છે.
- બેંક ખાતું આધાર સાથે લિંક્ડ હોવું જરૂરી છે.
- ખાતામાં પૂરતી KYC પૂર્ણ હોવી જોઈએ, નહિ તો રકમ જમા નહીં થઈ શકે.
- વાવેતરનો દાખલો ખરો હોવો જોઈએ, કારણ કે ચકાસણી સમયે તેની તપાસ થાય છે.
FAQ – વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
1. સહાયની રકમ કેટલા સમયમાં મળે?
સામાન્ય રીતે અરજી મંજુર થયા બાદ 15 થી 30 દિવસમાં રકમ બેંક ખાતામાં આવે છે.
2. શું ખેડૂત પોતાની જાતે ઓનલાઈન ફોર્મ ભરી શકે?
ના, ફોર્મ માત્ર વીસીઈ/વીએલઇ દ્વારા જ ભરાવી શકાય છે.
3. જમીન ભાડે હોય તો સહાય મળશે?
હા, જો વાવેતરનો દાખલો સાચો હોય અને જમીનના માલિકની સંમતિ હોય તો સહાય મળે છે.
4. જો જમીન બે હેક્ટરથી વધારે હોય તો કેટલો લાભ મળશે?
મહત્તમ રૂ. 44,000 સુધીની જ સહાય મળશે.
5. કયા જિલ્લાઓમાં લાભ મળશે?
આ યોજના કુલ 33 જિલ્લાઓ, 251 તાલુકાઓ અને 16,500 ગામોને આવરી લે છે.
આ યોજનામાં અરજી કરવા માટે જરૂરી લિંક:
અરજી કરવા માટે જરૂરી લિંક:
| યોજનાની વધુ માહિતી માટે | અહીં ક્લિક કરો |
| અરજી કરવા માટે | અહીં ક્લિક કરો |
| બેસ્ટ માહિતી પર જવા માટે | અહીં ક્લિક કરો |